Koji borbeni avion je najbolji na svetu? Teško pitanje! Svaka država ima svoje favorite, a u nastavku ćemo pogledati one koji trenutno dominiraju nebom.
🇺🇸 F-22 Raptor (SAD)
Ciljevi dizajna su mu supersonična krstareća brzina, visoka manevribnost, te mogućnost rada sa skraćenih pista – a sve uz minimiziranu radar i termičku vidljivost .
-
Pogoni ga par motora Pratt & Whitney F119‑PW‑100 sa vektorisanjem potiska, što mu omogućava supercruise – letenje nadzvučnom brzinom bez korišćenja afterburnera .
-
Za stealth svojstva koristi polimerne kompozite i specijalne materijale: oko 40–60 % konstrukcije tela su lakše kompozitne legure (npr. ugljenične plastike) i absorberi za radar .
-
Motori su opremljeni pljosnatim mlaznicama i termički zaštićene materijale – sve radi smanjenja infracrvenog (toplotnog) i radarskog potpisa .
20 mm top M61A2 Vulcan s 480 metaka, smešten u korenu desnog krila i koristi zavesni poklopac za smanjenje radarskog odraza .
-
Unutrašnji odeljci za naoružanje:
-
Glavni centralni: šest AIM‑120C AMRAAM raketa za borbe na daljinu (BVR).
-
Dva bočna: po jedna AIM‑9M Sidewinder raketa za blisku vazdušnu borbu Takođe može nositi visoko-precizne bombe:standardno JDAM i SDB bombe, do 2 000 lb ukupno iz glavnog odeljka .
testirano je nošenje hipersonične rakete Mako (1 300 lb) u unutrašnjem odeljku
-
-
Spoljni nosači (hardpoint-i): četiri, za rezervoare goriva ili dodatne rakete, ali njihova upotreba smanjuje stealth karakteristike
Zanimljivost: Iako je najbolji, F-22 se više ne proizvodi – napravljen je u ograničenom broju (~180 jedinica).
🇺🇸 F-35 Lightning II (SAD)
Dizajniran za unutrašnje nošenje oružja do 450 kg — da bi zadržao stealth profil, oružje se smešta u unutrašnje odeljke, čime se izbegava nosači spoljašnjih podvjesaka
-
Pokreće ga motor Pratt & Whitney F135, izveden iz F119 (koji se koristi na F‑22). Ovaj motor omogućava stalnu silu do 19 500 kgf s afterburnerom i koristi napredne materijale za visoke temperature .
-
Trenutna maksimalna brzina F‑35A verzije je oko Mach 1.6 (≈1 930 km/h) .
Top GAU-22/A 25 mm (4-cevni rotirajući top):
-
F‑35A ga ima ugrađen direktno u trup.
-
F‑35B i C nose ga u modulima unutar spoljašnjih podvjesaka Unutrašnji nosači (stealth modulorani odeljci):
-
-
-
Raketni tipovi AIM‑120 AMRAAM (BVR – borba na daljinu).
-
AIM‑9X Sidewinder (kratkog dometa, okretačka raketa).
-
JDAM, SDB, i vođene bombe putem GPS/lasera za napade na zemaljske ciljeve
-
-
Spoljašnji nosači dozvoljavaju nošenje dodatnih bombi, goriva ili raketa, ali to umanjuje stealth karakteristike .
🇷🇺 Su-57 Felon (Rusija)
Peta generacija: prvi ruski stealth lovac, razvijen od strane Sukhoi OKB.
-
Pogon: Trenutno koristi motore AL-41F1 (izdelie 117), a u razvoju su motori izdelie 30 za serijsku proizvodnju.
-
Potisak s afterburnerom: oko 14 500–15 000 kgf.
-
Očekivani potisak novih motora: 18 000 kgf, sa superkrstarenjem bez dopunskog sagorevanja.
-
-
Maksimalna brzina: oko Mach 2.0 (≈2 450 km/h).
-
Domet bez dopune goriva: oko 3 500 km.
-
Unutrašnji borbeni kapacitet (stealth režim)
-
4 x R-77M (BVR rakete – srednjeg dometa, radarsko navođenje)
-
2 x R-74M2 (bliska borba, IC navođenje)
-
R-37M: raketa velikog dometa (do 300+ km) – moguće ugraditi u unutrašnji prostor
-
Krstareće rakete: Kh-69 (napad na ciljeve sa distance)
-
Vođene bombe: KAB-250, KAB-500 (GPS/INS i lasersko navođenje)
Spoljašnji nosači (kada stealth nije prioritet)
-
Do 8 dodatnih tačaka ispod krila i trupa
-
Rakete vazduh–zemlja: Kh-38, Kh-58UShK (protiv radara), Kh-35U (protivbrodska)
-
Rezervoari goriva, dodatne bombe
Ugrađeni top
-
30 mm GSh-30-1 (9A1-4071K) – poznat iz Su-27 serije
-
150 metaka, izuzetno efikasan u dogfight situacijama
-
🇫🇷 Dassault Rafale (Francuska)
Performanse:
-
Borbeni radijus: ~1 389 km (u određenim konfiguracijama)
-
Plafon: 15 240 m
-
Penjanje: >305 m/s
-
Otpornost na preopterećenje: -3,2 do +9,0 g
-
Otpornost na preopterećenje: -3,2 do +9,0 g
Dimenzije:
-
Dužina: 15,30 m
-
Raspon krila: 10,90 m
-
Visina: 5,30 m
-
-
Težine:
-
Prazan: 10 000 kg
-
Max poletna: 24 500 kg
-
Interno gorivo: 4 700 kg (plus 6 700 kg u rezervoarima)
-
-
Motori: 2× SNECMA M88‑2‑E4 turbomlazna motora:
-
Suv potisak: 2×5 100 kgf
-
S afterburnom: 2×7 500 kgf
-
Omogućavaju supercruise tokom nošenja 4 rakete i jednog drop-tanka
-
Ugrađeni top
-
30 mm Nexter DEFA 791B revolver top, jedan u desnoj koreni krila
-
Kapacitet: 125 metaka, kadenca ~2 500 h/s, efikasan do ~2 500 m
Rakete vazduh–vazduh
-
MICA (IR/EM) – kratki i srednji domet
-
Magic II, AIM‑9, AIM‑120 AMRAAM, Meteor (dugi domet)
Bombardovanje vazduh–zemlja i protivbrodsko
-
Precizne vođene bombe (GBU‑12,‑16,‑24 Paveway; AASM Hammer)
-
Krstareće rakete: Apache, SCALP/Storm Shadow, nuklearno naoružanje ASMP-A
-
Protivbrodske rakete: AM‑39 Exocet
🇨🇳 Chengdu J-20 (Kina)
Peta generacija stealth lovac razvijen za PLAAF od strane Chengdu Aerospace Corporation
-
Dimenzije & masa:
-
Dužina: približno 21–23 m
-
Težina (MTOW): 35–40 t
-
-
Krila i raspored: canard-delta konfiguracija kombinovana sa “duck” rasporedom – optimizovana za manevrisanje i stabilnost -
Motori:
-
Trenutno: 2× Shenyang WS‑10C (~142–147 kN potiska), sa dokazima o uvođenju WS‑15 (~180 kN) u kasnijim verzijama
-
-
Performanse:
-
Brzina: do Mach 2.0 (~2 450 km/h) .
-
Domet: oko 3 400 km, operativni borbeni domet oko 2 000 km .
-
Plafon: oko 20 000 m; maksimalno opterećenje ±9 g .
-
-
Aviogonilska oprema:
-
AESA radar (Tip 1475 / KLJ‑5) sa preko 1 850 modula; dodatni bočni senzori, EOTS‑86, IRST sistem EORD‑31 i Distributed Aperture System (360°)
-
Digitalni glass cockpit, HUD, HMD sistem – visoka integracija podataka
-
Unutrašnji nosači (stealth režim)
-
-
PL‑15: četiri rakete srednjeg/dugog dometa (BVR)
-
PL‑10: dve kratkodometne rakete za obližnju borbu
-
Kapacitet unutrašnjih odeljaka: do oko 11 000 kg oružja
Spoljašnji nosači
-
Do četiri hardpoint-a (za dodatno gorivo ili oružje), mada to smanjuje stealth karakteristike .
Ugrađeni top
-
Postoji top, iako u medijima nije potvrđeno koji model; po nekim izvorima nema ugrađenog topa, jer je fokus na BVR taktikama .
-
-
